АНУ, Ираны төлөөлөгчид дөрөвдүгээр сарын 13-нд Оманд уулзаж, Трампын ерөнхийлөгчийн анхны бүрэн эрхийн үед цуцлагдсан цөмийн тохиролцоог дахин сэргээх талаар хэлэлцлээ. Талууд шууд болон шууд бус хэлбэрээр харилцаж, шинэ хэлэлцээрийн үндсийг тавихыг зорьжээ. АНУ-ын талаас тусгай элч Стивен Уиткофф, Ираны талаас Гадаад хэргийн сайд Аббас Аракчи оролцсон байна.
Иран, АНУ-ын түүхэн харилцаа
-
1979 оны Исламын хувьсгал хүртэл Иран (хуучнаар Перс) АНУ-тай сайн харилцаатай байсан. Цөмийн эрчим хүчний эхлэл ч АНУ-ын дэмжлэгтэй тавигджээ.
-
Хувьсгалаас хойш хоёр орны харилцаа тасарч, дипломатчдыг барьцаалсан, хөрөнгө царцаасан зэрэг олон маргаантай хэрэг тохиолдсон.
-
АНУ Иракийг дэмжиж Ираны эсрэг байр суурь баримтлах болсон нь тэдний сөргөлдөөнийг гүнзгийрүүлжээ.
Цөмийн тохиролцооны түүх
-
2000-аад оноос Ираны цөмийн хөтөлбөр олон улсын анхааралд орж, барууны орнууд түүнийг цөмийн зэвсэг бүтээх зорилготой гэж үзсэн.
-
2015 онд “5+1” (АНУ, Их Британи, Франц, Герман, ОХУ, Хятад) болон Иран цөмийн тохиролцоонд гарын үсэг зурсан. Үүнд:
-
Ураны баяжуулалтыг хязгаарлах
-
Шалгалтад нээлттэй байх
-
Цөмийн зэвсэг бүтээхгүй байх амлалтыг тусгасан.
-
Харин хариуд нь эдийн засгийн хоригийг цуцалсан.
-
Трампын шийдвэр ба түүнээс үүдсэн өөрчлөлт
-
2018 онд Дональд Трамп тохиролцоог “сул, үр дүнгүй” хэмээн үзэж, АНУ-ыг нэг талын шийдвэрээр гаргасан.
-
Дахин хориг тавьж, Ираны нефтийн экспорт, банк, аж ахуйн нэгжүүдийг онилсон.
-
Үүнээс хойш Иран цөмийн хөтөлбөрөө дахин эрчимжүүлсэн бөгөөд энэ нь Олон улсын агентлагийн тайлангуудаар батлагдсан.
Шинэ уулзалт ба хэтийн төлөв
-
Трамп, Хаменеид захидал илгээж хэлэлцээр санал болгосон бол Иран энэ талаар эхлээд татгалзаж байсан.
-
Оманд болсон уулзалт бол түүхэн дэх анхны алхам биш ч харилцан итгэлцлийн хувьд чухал ахиц юм.
-
Шинжээчид Израилийн байр суурь, Тегераны Трампт итгэх итгэл суларсан байдал, бүс нутгийн геополитик зэрэг нь үр дүн гаргахад бэрхшээл болно гэж үзэж байна.
Гэсэн ч энэхүү уулзалт нь Иран, АНУ хоёрын хагас зууны турш үргэлжилсэн сөргөлдөөнийг хурцатгалгүй, дипломат аргаар шийдэх боломж байж болохыг харуулж байгаа гэж ажиглагчид дүгнэж байна.
Эх сурвалж: Iz.ru, REUTERS
