УИХ-ын ээлжит сонгуульд ялалт байгуулж, парламентын 126 суудлын 54 хувь буюу 68 суудал авсан МАН сонгуулийн дүн баталгаажмагч л барьц алдаж эхэлсэн. Сонгуулийн өмнөх 3-4 сарыг сөрөг хүчнээ намнахад зориулсан МАН энэ хэмжээний ялалтыг зөгнөөгүй байсан нь илт. Эцэст нь парламентад суудалтай намуудыг Засгийн газартаа урьж хариуцлагыг хуваалцахаар урилга явуулсан. “Хөгжлийн тулгамдсан асуудлаа шийдвэрлэх тухай” нэртэй уг урилгыг АН-ын ҮБХ хүлээж авч, Засгийн газарт хамтрахаар болсон байна. Найман суудалтай ХҮН мөн урилгыг хүлээж авчээ. Өнөөдөр эхэлсэн Монголын эдийн засгийн чуулганы үеэр МАН-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ энэ тухай зарлав.

2008 оны долдугаар сарын 1-ний эмгэнэлт явдлын дараа 45 суудалтай (52,68 хувь) МАХН 28 суудалтай (40,44 хувь) АН-ыг урьж хамтарсан Засгийн газар байгуулсан түүх ийнхүү давтагдаж байна. Товчхондоо ИЗНН, Үндэсний эвслийн найман гишүүнээс өөр парламентад сөрөг хүчин үлдсэнгүй. Бидний сүүлийн найман жил үгүйлсэн парламентын хяналт, сонгуулийн дараа хүсэн хүлээсэн хүчтэй сөрөгч хүчний тухай ойлголт ийнхүү замхрав.

Энэ тухай Ерөнхий сайдын орон тооны бус зөвлөх, МАХН-ын дарга асан С.Баяр “Миний харснаар МАН бараг 80 хувийн суудал авчих байсан. Гэвч Өвөрхангайд болсон эмгэнэлт явдал нөлөөлсөн байх. Ардын нам айхавтар сайндаа олон суудал авсан юм биш. Нөгөө том нь арай хангалтгүй, арай сул, эв нэгдэлгүй байна. Ард түмэн арай бага мууг нь сонгосон хэрэг. Энэ удаад хамтрах боломжоо алдвал өмнөхөөсөө илүү ихийг алдаж магадгүй” хэмээн ярьсан байна. Ингээд парламентын хамгийн том хоёр нам гуравдагч хүчнээ дагуулаад Засгийн газарт орчихлоо.

Яг үнэндээ “Хөгжлийн тулгамдсан асуудлаа ярих” гэхээсээ илүү нам доторх хуваагдлаа даван туулж, кнопныхоо тоог бүрэн бүтэн (50+) байлгахын тулд МАН даргын хийж буй нүүдэл, МАН-ын дотоод дахь хагарал. Л.Оюун-Эрдэнэ Ерөнхий сайдын хэлсэн “Өнөөдрөөс эхлээд Монгол Улс мөнхийн эвслийн Засгийн газрын тогтолцоотой болж байна” гэдэг үг ч бас л эргэлзээтэй. Унахаа ирвэл АН-тай АН-гүй, ХҮН-тай намгүй унана.

Хэрвээ МАН-ын дарга үнэхээр хөгжил ярьж байгаа, ажил хэрэг ярьж байгаа нь үнэн бол эвсэлд орж байгаа намууддаа эрх мэдлийг тэнцүү хуваарилах хэрэгтэй. Хариуцлагыг ч мөн адил. С.Баяр даргын ярьж байгаа шиг “Парламентад авсан суудлынх нь тоогоор Засгийн газраа бүрдүүлдэг юм” гэж байгаа бол МАН дангаараа засгаа байгуулах хэрэгтэй. Хуулинд тэгээд заачихсан. Сонгуулийн дүн ч ингэж гарсан. Харин хэрвээ 2-3 нам хамтраад бодлого зорилтоо, мөрийн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлнэ, МАН дангаараа ачаа үүрэхгүй ээ гэж байгаа бол эрх мэдлийг ч гэсэн тэнцүү хуваах ёстой. Хоёр нам эвсвэл 50:50, гурван нам эвсвэл 30:30. Тэгж байж жинхэнээсээ эвсэл, хамтрал болно.

Гэхдээ ингэлээ гээд өмнөхөө мартаж болохгүй. Хамгийн наад зах нь саяхан болж өнгөрсөн сонгуулиа мартаж болохгүй. Тухайлбал, АН-ын дарга сонгуулийн үеэр амиа алдсан Сант сумын намын даргын хэргийг дарах ёсгүй. МАН-аас, нэр бүхий нэр дэвшигчдээс хариуцлагыг нэхэх ёстой, хэргийг шударгаар шийдүүлэх ёстой. МАН-ын дарга сонгуулийн өмнө нэр цохсон АН-ын хулгайч нар, С.Зоригийн амийг хөнөөсөн, захиалсан гэж зарласан нөхдөө ч шүүхийн өмнө аваачих ёстой. Тал талаасаа хариуцлагаа яриад явах ёстой. Сонгуулийн хууль тогтоомж зөрчсөн, мөнгө тараасан нөхдөд хамгийн түрүүнд хариуцлага тооцох ёстой. Ногоон автобус, нүүрсний хулгайнхаа эцсийг үзэх ёстой. Тэгсний дараа энэ эвсэл жинхэнээсээ иргэнийхээ төлөө, эрх мэдлийг хэрэгжүүлэхийн төлөө, амлалтаа биелүүлэхийн төлөө эвсэл байжээ гэж итгэж болно.

Ингэж байж хамтаараа хөгжиж, хамтаараа урагшилна уу гэхээс нэг хэсэг нь албан тушаалтай болоод нийтийнхээ эрх ашгийг гаргуунд нь гаргаж болохгүй. Найман жил цөөнх байсан АН боломжийг ашиглаад бодлогоо түлхье, амласан амлалт, мөрийн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлье гэж болох ч ялсан нам нь ялагдагчийг урдаа бариад хариуцлагаас мултарч болохгүй.

Б.ЗАЯА