Ураны үнэ фунт тутамдаа 89 ам.долларт хүрч, зах зээл нь хоёр дахь сардаа дараалан өсөлттэй байна. 2024 он гарснаас хойш бирж дэх ураны үнэ сүүлийн жилүүдийн дээд хэмжээнд хүрсэн бөгөөд энэхүү өсөлтөд хөрөнгө оруулалтын сангуудын сонирхол ихээхэн нөлөөлж байна. Тухайлбал, 'Sprott Physical Uranium Trust' гэх томоохон сан 2023 оны III улиралд 2.3 сая фунт уран худалдан авчээ.
Хөрөнгө оруулалтын сангуудын идэвхтэй арилжаанаас гадна АНУ-ын бодлого үнийн өсөлтөд нөлөөлөв. Тус улс Оросын нийлүүлэлтийг бууруулж, стратегийн нөөцөө нэмэгдүүлэх шийдвэр гаргасан юм. Мөн цахилгаан эрчим хүчний эрэлт нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан АНУ-ын удирдлага атомын эрчим хүчийг эрчимтэй хөгжүүлэхээр зорьж байна. Одоогийн байдлаар Орос улс АНУ-ын атомын цахилгаан станцын баяжуулсан ураны хэрэгцээний дөрөвний нэгийг дангаар хангадаг тул энэхүү нийлүүлэлтээс татгалзах нь тус улсын эрчим хүчний тэнцвэрт байдлыг алдагдуулах эрсдэлтэй. Дэлхийн цөмийн холбооны тооцоолсноор, 2030 он гэхэд дэлхийн ураны эрэлт гуравны нэгээр нэмэгдэх төлөвтэй байна.
Хиймэл оюун ухааны хөгжил нь цахилгаан эрчим хүчний хэрэглээг эрс нэмэгдүүлж, ураны үнийн өсөлтийг дэмжиж буй бас нэгэн гол хүчин зүйл болов. Хиймэл оюун ухааныг дагасан дата төвүүдийн өсөлт нь цөмийн түлшний үнэд ихээхэн нөлөөлж байна. Дэлхийн ураны эрэлт 2040 он гэхэд бараг хоёр дахин өсөж, жилд 150 мянган тоннд хүрэх төлөвтэй байгаа бөгөөд үүнтэй холбоотойгоор атомын эрчим хүчний суурилагдсан хүчин чадал 746 ГВт-д хүрэх тооцоо гарчээ.
Гэвч энэ салбар өмнөх жилүүдэд атомын эрчим хүчинд итгэх итгэл буурснаас үүдэн хөрөнгө оруулалт багасч, ураны шинэ ордуудыг ашиглалтад оруулах ажил хойшилсон зэрэг сорилттой тулгарсаар байна. Ойрын арван жилд одоо ашиглагдаж буй зарим ордын нөөц шавхагдаж болзошгүй юм. Гэсэн хэдий ч үнийн өсөлт нь нөхцөл байдлыг өөрчилж эхэллээ. Урт хугацааны гэрээний үнэ фунт тутамдаа 88 ам.доллар болсон нь 2000-аад оны сүүлийн үеийн түвшинд хүрсэн үзүүлэлт бөгөөд АЦС-ын тогтвортой хэрэглээ нь хөрөнгө оруулагчдын сонирхлыг татаж байна.
Атомын цахилгаан станцын нэг онцлог нь түлшний тогтмол хэрэглээ юм. Нэг удаагийн цэнэглэлтээр цөмийн реакторыг удаан хугацаанд тасралтгүй ажиллуулах боломжтой байдаг. Мөн АЦС-ын үйлдвэрлэсэн цахилгаан эрчим хүчний өөрийн өртөгт ураны үнийн эзлэх хувь 5%-иас хэтэрдэггүй бол нүүрс, байгалийн хийн станцын хувьд түлшний зардал нь нийт зардлын ихэнх хувийг эзэлдэг. Энэхүү давуу тал нь цөмийн түлшний олборлолт, боловсруулалт, үйлдвэрлэлтэй холбоотой компаниудад хөрөнгө оруулах сонирхлыг нэмэгдүүлж байна.
Хэдийгээр зарим улс оронд олон нийтийн зүгээс аюулгүй байдлын асуудлыг хөнддөг ч, атомын эрчим хүч нь ирээдүйн нүүрстөрөгч багатай эрчим хүчний системийн чухал хэсэг гэж тооцогдож байна. Шинжээчид Европ, Азид сэргээгдэх эрчим хүчний хөрөнгө оруулалт их байгаа ч төслийг хэрэгжүүлэх хугацаа, зардлыг бууруулсан жижиг модуль реакторууд (SMR) шаардлагатайг онцолж байна. Түүнчлэн, ашиглалтаас гарсан хуучин АЦС-уудыг дахин ажиллуулах, хиймэл оюун ухааны төвүүдийг цахилгаанаар хангах томоохон гэрээ хэлцлүүд нь салбарын сэргэлтэд түлхэц өгч байна. Ойрын хугацаанд ураны салбарт үйл ажиллагаа явуулдаг компаниудын эрэлт өндөр байх хэдий ч алс ирээдүйд газрын дулаан болон цөмийн нэгдлийн эрчим хүч нь эрчим хүчний салбарын ирээдүйг тодорхойлох боломжтой юм.
Эх сурвалж: РИА Новости
